దక్షిణాఫ్రికాలో జరిగిన 2025 G20 Summit ముఖ్యాంశాలు, ప్రధాని మోదీ ప్రతిపాదనలు మరియు మారుతున్న అంతర్జాతీయ సమీకరణాలలో భారత్ పాత్ర గురించి పూర్తి వివరాలు
భారత్ కీలక పాత్ర మరియు మారుతున్న అంతర్జాతీయ సమీకరణాలు
ప్రపంచ ఆర్థిక మరియు రాజకీయ ముఖచిత్రంలో అత్యంత కీలకమైన 2025 G20 Summit (సదస్సు) ఈసారి సరికొత్త చరిత్రను సృష్టించింది. “సంఫీుభావం, సమానత్వం మరియు సుస్థిరత” (Solidarity, Equality, and Sustainability) అనే ఇతివృత్తంతో, నవంబర్ 22–23 తేదీలలో దక్షిణాఫ్రికాలోని జోహన్నెస్బర్గ్ వేదికగా 20వ G20 నాయకుల శిఖరాగ్ర సమావేశం జరిగింది. ఆఫ్రికా గడ్డపై ఈ సమ్మిట్ జరగడం ఇదే తొలిసారి కావడం విశేషం.
వాతావరణ మార్పులు, పేద దేశాలకు ఆర్థిక సహాయం, మరియు ప్రపంచ సరఫరా వ్యవస్థల పటిష్టత వంటి అంశాలపై సభ్య దేశాలు దృష్టి సారించాయి. అయితే, అమెరికా వంటి అగ్రరాజ్యాల నుండి కొన్ని దౌత్యపరమైన ఉద్రిక్తతలు ఉన్నప్పటికీ, ఈ సదస్సు భవిష్యత్తు విధానాలకు ఒక మార్గనిర్దేశం చేసింది.
సదస్సులో భారతదేశ ప్రాధాన్యతలు ఏమిటి?
భారతదేశం తన గత G20 అధ్యక్ష పదవీకాల అనుభవాలను, దేశీయ అజెండాను మేళవించి 2025 G20 Summit కోసం ఒక నిర్దిష్ట ప్రణాళికతో ముందుకు సాగింది. ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ జోహన్నెస్బర్గ్ వేదికగా మూడు ప్రధాన సెషన్లలో పాల్గొని, భారత్ తరపున ఈ క్రింది అంశాలపై గళమెత్తారు:
సమ్మిళిత ఆర్థిక వృద్ధి (Inclusive Growth): అన్ని వర్గాల ప్రజలకు ఆర్థిక ఫలాలు అందేలా చూడటం.
క్లీన్ ఎనర్జీ ట్రాన్సిషన్: వేగంగా పునరుత్పాదక ఇంధన వనరుల వైపు మళ్లడం.
డిజిటల్ గవర్నెన్స్ & AI: బాధ్యతాయుతమైన కృత్రిమ మేధస్సు (AI) వినియోగం.
మానవ వనరుల అభివృద్ధి: నైపుణ్యాభివృద్ధి మరియు విద్య.
అంతర్జాతీయ సహకారం: సరిహద్దు నేరాలు మరియు మాదకద్రవ్యాల అక్రమ రవాణాను అరికట్టడం.
బహుపాక్షిక కట్టుబాట్లను కేవలం మాటలకే పరిమితం చేయకుండా, వాటిని ఆచరణాత్మక కార్యక్రమాలుగా మార్చడానికి భారత్ ఈ సదస్సును ఒక వేదికగా మార్చుకుంది.
ప్రధాని మోదీ ప్రతిపాదించిన “ట్రయాలజీ”
అభివృద్ధి చెందుతున్న మరియు అభివృద్ధి చెందిన ఆర్థిక వ్యవస్థల మధ్య స్పష్టమైన సహకారం కోసం ప్రధాని మోదీ మూడు కీలక ప్రతిపాదనలను (Trilogy of Initiatives) 2025 G20 Summit లో సమర్పించారు:
జ్ఞానం మరియు నైపుణ్యాల మార్పిడి (Knowledge and Skills Exchange).
మానవ వనరుల అభివృద్ధి (Human Capital Development).
డ్రగ్స్-టెర్రర్ సంబంధాలను ఎదుర్కోవడానికి సమన్వయ విధానం.
దక్షిణాఫ్రికా ఎజెండా అయిన ‘సమానత్వం’కి మద్దతుగా, భారత్ ఈ ‘గ్లోబల్ సౌత్’ (Global South) ఆధారిత పరిష్కారాలను ప్రతిపాదించింది.
దౌత్యపరమైన వ్యూహాలు మరియు కూటముల నిర్మాణం
ప్రతి G20 సదస్సులో లాగానే, జోహన్నెస్బర్గ్లో కూడా ద్వైపాక్షిక చర్చలకు (Bilateral Meetings) అధిక ప్రాధాన్యత దక్కింది. న్యూఢిల్లీ ఈ వేదికను ఉపయోగించుకుని యూరోపియన్ దేశాల నుండి ఆఫ్రికన్ దేశాల వరకు అనేక మంది నాయకులతో చర్చలు జరిపింది.
వ్యాపారం & టెక్నాలజీ: వాణిజ్యం, సాంకేతికత మరియు రక్షణ రంగాల్లో సహకారాన్ని పెంచుకోవడానికి మోదీ చర్చలు జరిపారు.
కొత్త కూటములు: పునరుత్పాదక ఇంధన విస్తరణ మరియు క్రిటికల్ మినరల్స్ (కీలక ఖనిజాలు) గవర్నెన్స్ కోసం కొత్త కూటములను నిర్మించడానికి భారత్ ప్రయత్నించింది.
ఆఫ్రికాతో బంధం: సదస్సు ఆఫ్రికాలో జరగడాన్ని అవకాశంగా తీసుకుని, భారత్-ఆఫ్రికా ఆర్థిక కారిడార్లను విస్తరించడానికి, పెట్టుబడులు మరియు సాంకేతిక భాగస్వామ్యాలను భారత్ ఆఫర్ చేసింది.
భౌగోళిక రాజకీయాలు: అమెరికా గైర్హాజరు మరియు కొత్త అవకాశాలు
జోహన్నెస్బర్గ్ సమ్మిట్ సమయంలో దక్షిణాఫ్రికా మరియు అమెరికా మధ్య బహిరంగ ఉద్రిక్తతలు కనిపిస్తున్నాయి . రాయిటర్స్ (Reuters) నివేదికల ప్రకారం, కొన్ని ఉత్సవ కార్యక్రమాలకు అమెరికా గైర్హాజరు కావడం, వాతావరణ విధానాలు మరియు భౌగోళిక రాజకీయాలపై ఉన్న విభేదాలను ఎత్తిచూపింది.
అయితే, ఈ పరిస్థితిని 2025 G20 Summit లో ఇతర సభ్య దేశాలు తమకు అనుకూలంగా మార్చుకున్నాయి. వాతావరణ మార్పులు మరియు రుణ ఉపశమనం (Debt Relief) వంటి అంశాలపై బలమైన నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి ఇది అవకాశం కల్పించింది. భారత్ తన ‘వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తిని’ (Strategic Autonomy) కాపాడుకుంటూనే, ఆచరణాత్మకమైన కట్టుబాట్ల కోసం ఒత్తిడి తెచ్చింది. విభజించబడిన G20లో కూడా, ఇంధన భద్రత మరియు సరఫరా వంటి అంశాలపై అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలను ఏకం చేయడంలో భారత్ విజయం సాధించింది.
సమ్మిట్ ఫలితాలు: కీలక నిర్ణయాలు
జోహన్నెస్బర్గ్ లీడర్స్ డిక్లరేషన్ (Leaders’ Declaration) ద్వారా భవిష్యత్తు మార్కెట్ మరియు విధానాలపై ప్రభావం చూపే పలు కీలక నిర్ణయాలు వెలువడ్డాయి.
| అంశం | నిర్ణయం/ఫలితం |
| క్లీన్ ఎనర్జీ (Clean Energy) | ప్రపంచవ్యాప్తంగా పునరుత్పాదక ఇంధన సామర్థ్యాన్ని భారీగా విస్తరించడానికి అంతర్జాతీయ చొరవలకు మద్దతు. ఇది పెట్టుబడులను ఆకర్షిస్తుంది. |
| క్రిటికల్ మినరల్స్ | కీలక ఖనిజాల సరఫరా గొలుసుల్లో ఉన్న బలహీనతలను పరిష్కరించడం మరియు బాధ్యతాయుతమైన వెలికితీత విధానాలను ప్రోత్సహించడం. |
| ఆర్ధిక సహకారం (Finance) | తక్కువ ఆదాయం ఉన్న దేశాలకు న్యాయమైన రుణ పరిస్థితులు కల్పించడం మరియు ఆర్థిక సంక్షోభాలను నివారించే వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడం. |
ఈ ఫలితాలు 2025 G20 Summit యొక్క సాఫల్యాన్ని సూచిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో భారత్ తన తయారీ సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవడానికి ఇది దోహదపడుతుంది.
భారతదేశానికి కలిగే లాభాలు మరియు భవిష్యత్తు
దేశీయంగా చూస్తే, ఈ సదస్సు భారత్ ను ‘గ్లోబల్ సౌత్’ మరియు అభివృద్ధి చెందిన దేశాల మధ్య ఒక వారధిగా నిలబెట్టింది. పునరుత్పాదక ఇంధనం మరియు సరఫరా గొలుసులపై కుదిరిన ఒప్పందాలు భారతీయ తయారీ మరియు సాంకేతిక సంస్థలకు ఎగుమతి మరియు పెట్టుబడి అవకాశాలను సృష్టిస్తాయి.
ప్రాంతీయంగా, టెక్నాలజీ మరియు AI గవర్నెన్స్పై భారత్ చూపిన చొరవ, దక్షిణాసియా దేశాలకు ప్రత్యామ్నాయ సహకార మార్గాలను చూపుతుంది. అయితే, ఫైనాన్స్ మరియు రెగ్యులేటరీ ప్రమాణాలను సమలేఖనం చేయడం వంటి సవాళ్లు ఉన్నప్పటికీ, భారత్ ఆచరణాత్మక ప్రాజెక్టుల వైపు మొగ్గు చూపడం శుభపరిణామం.
ముగింపు: జోహన్నెస్బర్గ్ తర్వాత భారత్ పాత్ర
2025 G20 Summit నుండి భారత్ ఒక మధ్యవర్తిగా, పునరుత్పాదక ఇంధన ఛాంపియన్గా మరియు టెక్నాలజీ భాగస్వామిగా బయటకు వచ్చింది. అమెరికా వంటి దేశాల వైఖరి మారుతున్న తరుణంలో, ప్రపంచ రాజకీయాల్లో భారత్ కు దౌత్యపరమైన స్వేచ్ఛ లభించింది.
2026 నాటికి ఈ సదస్సులో తీసుకున్న నిర్ణయాలు—ముఖ్యంగా ఖనిజాలు మరియు ఫైనాన్స్కు సంబంధించినవి—క్షేత్రస్థాయిలో అమలవుతాయా లేదా అనేది చూడాలి. కానీ, జోహన్నెస్బర్గ్ సదస్సు ద్వారా భారత్ “నాయకత్వం అంటే కేవలం హామీలు ఇవ్వడం కాదు, వాటిని అమలు చేసి చూపించడం” అనే బలమైన సంకేతాన్ని ప్రపంచానికి పంపింది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)
1. 2025 G20 Summit ఎక్కడ జరిగింది?
2025 G20 సమ్మిట్ దక్షిణాఫ్రికాలోని జోహన్నెస్బర్గ్లో జరిగింది. ఆఫ్రికాలో G20 సదస్సు జరగడం ఇదే తొలిసారి.
2. ఈ సదస్సులో భారత్ ప్రధాన అజెండా ఏమిటి?
సమ్మిళిత ఆర్థిక వృద్ధి, క్లీన్ ఎనర్జీ, డిజిటల్ గవర్నెన్స్ మరియు గ్లోబల్ సౌత్ దేశాల అభివృద్ధికి సహకారం అందించడం భారత్ ప్రధాన అజెండా.
3. 2025 G20 Summit యొక్క థీమ్ ఏమిటి?
“Solidarity, Equality, and Sustainability” (సంఫీుభావం, సమానత్వం మరియు సుస్థిరత) అనేది ఈ సదస్సు యొక్క థీమ్.
