2025 సెప్టెంబర్లో PoK protests అంతటా భారీ ఆందోళనలు చెలరేగాయి. వేలాది మంది న్యాయం, నిర్మాణాత్మక సంస్కరణలు, సబ్సిడీ వనరులు, శరణార్థుల స్థానాల రద్దు కోరుతూ వీధులపైకి దిగారు. ఈ అశాంతి వెనుక ఉన్న మూలకారణాలు, ప్రస్తుత పరిణామాలు, భవిష్యత్ ప్రభావాలను నిపుణుల విశ్లేషణతో పరిశీలించాలి.
PoK protests: కాశ్మీర్ గుండెలో అశాంతి
2025 సెప్టెంబర్లో ముజఫరాబాద్, మీర్పూర్, రావలకొట్, కోట్లి తదితర ప్రాంతాల్లో వేలాదిమంది నిరసనలతో PoK మునిగిపోయింది. ప్రభుత్వ నిర్లక్ష్యం, ఆర్థిక దోపిడి, వివాదాస్పద రాజకీయ వ్యవస్థలు ఈ ఆందోళనలకు కారణమయ్యాయి. ఇవి లోతైన అసంతృప్తిని, న్యాయం కోసం శక్తివంతమైన పిలుపును ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.
సెప్టెంబర్ 28-30 మధ్య అవామీ యాక్షన్ కమిటీ (AAC) నాయకత్వంలో పెద్ద ఎత్తున నిరసనలు జరిగాయి. దీర్ఘకాలంగా నిరాకరించబడిన ప్రాథమిక హక్కుల కోసం డిమాండ్ చేశారు.
ప్రభుత్వ అణచివేతలో ఒకరు మరణించగా, వందల మంది గాయపడ్డారని, భద్రతా బలగాలు కాల్పులు జరిపినట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
ప్రాంతవ్యాప్తంగా మొబైల్, ఇంటర్నెట్, ఫైబర్ సేవలు నిలిపివేసి కమ్యూనికేషన్ బ్లాక్ఔట్ విధించారు. పంజాబ్, ఇస్లామాబాద్ నుండి అదనపు బలగాలు పంపించి ప్రధాన పట్టణాల ప్రవేశ, నిష్క్రమణలను మూసివేశారు.
AAC తాత్కాలికంగా సమ్మెను నిలిపివేసినా, అక్టోబర్ మధ్యలో మరింత బలంతో తిరిగి ప్రారంభిస్తామని హెచ్చరించింది.
న్యాయవాదులు, వ్యాపారులు, పౌర సమాజం మద్దతుతో AAC 12 శరణార్థుల స్థానాల రద్దు కోరుతోంది. ఇది స్థానిక ప్రాతినిధ్యం పెంచి, ఎలైట్ వర్గాల ప్రాధాన్యత తగ్గించడమే లక్ష్యం.
ప్రదర్శనకారులు మంగళా వంటి జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టుల నుండి స్థానికులకు సరైన విద్యుత్ ధరలు, సబ్సిడీ పిండి, అవినీతిని ఎదుర్కొనే పరిపాలన సంస్కరణలను డిమాండ్ చేస్తున్నారు.
ఆర్థిక దోపిడి, పెట్టుబడుల లోపం, ఆహారం, విద్యుత్ ధరల పెరుగుదల ప్రజల ఆగ్రహాన్ని పెంచాయి.
వనరుల దుర్వినియోగంపై స్థానికులు పారదర్శకత, బాధ్యత కోరుతున్నారు.
ప్రధాన డిమాండ్లు
- శరణార్థి సీట్ల రద్దు
- పిండి, అవసరమైన వస్తువుల సబ్సిడీలు
- స్థానికులకు న్యాయమైన విద్యుత్ ధరలు
- ఆలస్యమైన సంస్కరణల అమలు
- అవినీతి, ప్రభుత్వ నిర్లక్ష్యానికి ముగింపు
AAC యొక్క 38 పాయింట్ల చార్టర్ ఇవన్నీ సారాంశం చేస్తుంది.
ప్రభుత్వ ప్రతిస్పందన: అణచివేత, నియంత్రణ – అంతర్జాతీయ స్పందన
షహబాజ్ షరీఫ్ ప్రభుత్వం వేలాది సైనికులను మోహరించింది, జెండా మార్ఛ్లు నిర్వహించింది, కర్ఫ్యూలు విధించింది.
ఇంటర్నెట్, కమ్యూనికేషన్ బ్లాక్ఔట్లు తరచుగా అమలు చేసి సమాచార ప్రసారం అడ్డుకుంటోంది.
AAC నేతల అరెస్టులు ఉద్రిక్తత పెంచగా, నిరసనకారులు మరింత కట్టుదిట్టమయ్యారు.
తీవ్రమైన అణచివేత ఉన్నప్పటికీ, భారీ ప్రజా మద్దతు కొనసాగుతోంది. ప్రవాస సమూహాలు కూడా ప్రపంచవ్యాప్తంగా PoK సమస్యను ప్రస్తావిస్తున్నాయి.
బ్లాక్ఔట్ వ్యాపారాలు, విద్య, రోజువారీ జీవితాన్ని దెబ్బతీసింది. మానవహక్కుల ఉల్లంఘనలపై అంతర్జాతీయ సంస్థలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.
లండన్, వాషింగ్టన్, టొరంటో వంటి నగరాల్లో ప్రవాసులు నిరసనలు చేపట్టి ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్నారు.
సంస్కరణలు లేకుంటే మానవతా సంక్షోభం సంభవించే అవకాశం ఉందని పరిశీలకులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
చారిత్రక మూలాలు: ఆర్థిక దోపిడి: ఖనిజాలు, విద్యుత్ – అభివృద్ధి నిర్లక్ష్యం
1947 నుండి PoK తన వనరుల దోపిడి, రాజకీయ నిరాకరణను అనుభవిస్తోంది. అసెంబ్లీ, ముఖ్యమంత్రి నేరుగా ఇస్లామాబాద్ ఆధీనంలో ఉండటం వలన స్థానిక స్వయం ప్రతిపత్తి లేకుండా పోయింది.
ఎన్నికలు మోసపూరితంగా, మీడియా-పౌర సమాజం నియంత్రణలో జరుగుతాయి.
PoK యురేనియం, బంగారం, జలవిద్యుత్ వనరులతో సంపన్నమైనా, వీటిని ఇస్లామాబాద్, సైన్యం దోచుకుంటున్నాయి.
ఆదాయం స్థానిక అభివృద్ధికి చేరదు. పేదరికం కొనసాగుతుంది.
2,000 పైగా ఖనిజ లీజులు చైనా సంస్థలకు, సైన్యానికి అనుబంధ కాంట్రాక్టర్లకు అప్పగించారు.
మంగళా వంటి విద్యుత్ ప్రాజెక్టుల నుంచి వచ్చిన విద్యుత్ పాకిస్థాన్కు మళ్లిపోతుంది. స్థానికులు అధిక ధర చెల్లిస్తూ లోటుతో బాధపడుతున్నారు.
ఇస్లామాబాద్ కేటాయించే నిధులు భారత జమ్మూ-కాశ్మీర్తో పోల్చితే తక్కువ.
78% ఇళ్లకు తాగునీటి కనెక్షన్ లేదు. వైద్యులు-రోగుల నిష్పత్తి నాలుగు రెట్లు అధ్వాన్నం.
స్థానిక పెట్టుబడి లేకపోవడంతో ప్రజలు తక్కువ జీతాల కోసం పాకిస్థాన్ నగరాలు, గల్ఫ్ దేశాలకు వలస వెళ్తున్నారు.
నిరసనల పరిణామం – ప్రస్తుత సంక్షోభం(PoK protests)
1955: పూన్చ్, మీర్పూర్లో నిరసనల తర్వాత మార్షల్ లా.
1991 నుంచి: ఎన్నికలు వాయిదా, స్థానిక అధికారాల పరిమితి.
2022-25: పిండి సబ్సిడీ తొలగింపు, విద్యుత్ ధరల పెరుగుదల, రాజ్యాంగ మార్పులపై ఆందోళనలు.
2023-25: AAC 38 పాయింట్ల చార్టర్తో భారీ నిరసనలు. ప్రభుత్వం అణచివేత, బ్లాక్ఔట్లు, అరెస్టులతో ప్రతిస్పందించింది.
PoK అంతటా నిరసనలు పెద్ద ఎత్తున పెరిగాయి. శరణార్థి సీట్ల రద్దు, న్యాయమైన విద్యుత్ ధరలు, ఖనిజ దోపిడి నిలిపివేయాలని AAC డిమాండ్ చేస్తోంది.
అణచివేత కొనసాగుతున్నందున అంతర్జాతీయ సమాజం మానవతా సంక్షోభంపై హెచ్చరిస్తోంది.
న్యాయం కోసం PoK protests
75 ఏళ్లుగా PoK ఖనిజాలు, విద్యుత్ దోపిడి, రాజకీయ నిరాకరణ, సామాజిక నిర్లక్ష్యానికి గురవుతోంది.
ప్రస్తుతం జరుగుతున్న నిరసనలు ఆకస్మికం కావు. ఇవి దశాబ్దాలుగా నిరాకరించబడిన హక్కుల ప్రతిబింబం.
2025 సెప్టెంబర్ ఆందోళనలు న్యాయం, ప్రాతినిధ్యం, మెరుగైన జీవనోపాధి కోసం ప్రజల శక్తివంతమైన డిమాండ్గా నిలిచాయి.
ఇస్లామాబాద్ స్పందించకపోతే, రాబోయే వారాలు PoK భవిష్యత్తును, ప్రాంతీయ గమనాన్ని ప్రభావితం చేయనున్నాయి.
