Pakistan and Afghanistan మధ్య తాత్కాలికంగా నిలిచిపోయిన శాంతి చర్చలు మరియు కొనసాగుతున్న సరిహద్దు హింసపై సమగ్ర విశ్లేషణ. చర్చలు ఎందుకు విఫలమయ్యాయి? ఇరు దేశాల మధ్య ఉద్రిక్తతలు ప్రపంచానికి ఎలాంటి సంకేతాలు ఇస్తున్నాయి?
అంతర్యుద్ధపు నీడలో దక్షిణాసియా
దశాబ్దాలుగా అస్థిరత, ఉగ్రవాదం, అంతర్యుద్ధంతో సతమతమవుతున్న ఆఫ్ఘనిస్తాన్ మరియు దాని పొరుగుదేశం పాకిస్తాన్ మధ్య శాంతి స్థాపన కోసం జరిగిన ప్రయత్నాలు మరోసారి విఫలమయ్యాయి. సరిహద్దుల్లో హింసాత్మక ఘర్షణలు కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో, ఇరు దేశాల ప్రతినిధుల మధ్య జరిగిన చర్చలు నిరవధికంగా నిలిచిపోయాయి. ఈ పరిణామం యావత్ దక్షిణాసియా ప్రాంతంలో శాంతి భద్రతలపై తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
ఎందుకు విఫలమయ్యాయి శాంతి చర్చలు?
Pakistan and Afghanistan మధ్య చర్చలు నిలిచిపోవడానికి ప్రధాన కారణం ఉగ్రవాద అంశంపై ఏకాభిప్రాయం కుదరకపోవడమే.
- TTP అంశం: పాకిస్తాన్ తన దేశంలో దాడులకు పాల్పడుతున్న ‘తెహ్రీక్-ఎ-తాలిబన్ పాకిస్థాన్’ (TTP) ఉగ్రవాదులకు ఆఫ్ఘన్ గడ్డపై ఆశ్రయం కల్పించకూడదని, వారిపై కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలని తాలిబన్ ప్రభుత్వాన్ని బలంగా డిమాండ్ చేస్తోంది. ఆఫ్ఘనిస్తాన్లో తాలిబన్లు అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత పాకిస్తాన్లో TTP దాడులు విపరీతంగా పెరిగాయని ఇస్లామాబాద్ ఆరోపిస్తోంది.
- లిఖితపూర్వక హామీపై ప్రతిష్టంభన: చర్చల సందర్భంగా, పాకిస్తాన్ అధికారులు ఉగ్రవాదులకు ఆశ్రయం ఇవ్వబోమని, తమ భూభాగాన్ని పాక్కు వ్యతిరేకంగా ఉపయోగించబోమని తాలిబన్ల నుంచి లిఖితపూర్వక ఒప్పందం కోరారు. అయితే, ఆఫ్ఘన్ తాలిబన్ ప్రతినిధి బృందం దీనికి నిరాకరించి, మౌఖిక అవగాహనకే మొగ్గు చూపింది. ఈ మొండివైఖరి కారణంగా చర్చలు అకస్మాత్తుగా అర్థాంతరంగా ముగిశాయి.
- సార్వభౌమాధికార వివాదం: ఆఫ్ఘనిస్తాన్ ప్రభుత్వం తమ దేశ సార్వభౌమాధికారాన్ని ఉల్లంఘిస్తూ పాకిస్తాన్ సైన్యం సరిహద్దుల్లో, అంతర్గత ప్రాంతాల్లో జరుపుతున్న వైమానిక దాడులను తీవ్రంగా ఖండించింది. ఈ పరస్పర ఆరోపణలు, దూకుడు చర్యలు చర్చలకు విఘాతం కలిగించాయి.
ఈ సంక్లిష్ట కారణాల వల్ల Pakistan and Afghanistan శాంతి చర్చలు ఆశించిన ఫలితాలను ఇవ్వకుండా నిరవధికంగా నిలిచిపోయాయి.
హింసాత్మక ఘర్షణల పరంపర
శాంతి చర్చలు జరుగుతున్నప్పటికీ, సరిహద్దుల వెంబడి హింస తగ్గకపోవడం పరిస్థితి తీవ్రతను తెలియజేస్తుంది. కొన్ని వారాలుగా ఇరు దేశాల సైన్యాలు డ్యూరాండ్ లైన్ (Durand Line) వద్ద పరస్పరం కాల్పులు, దాడులకు పాల్పడుతున్నాయి. ఈ ఘర్షణల్లో ఇరువైపులా సైనికులు, సామాన్య పౌరులు ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు.
Pakistan and Afghanistan దేశాలు ఒకరిపై ఒకరు ఉగ్రవాదులకు మద్దతు ఇస్తున్నారని, సరిహద్దుల్లో కవ్వింపు చర్యలకు పాల్పడుతున్నారని ఆరోపించుకోవడం పరిస్థితిని మరింత దిగజారుస్తోంది. ఉద్రిక్తతలు పతాక స్థాయికి చేరడంతో, పాకిస్తాన్ రక్షణ మంత్రి ఖవాజా ఆసిఫ్, “ఈసారి చర్చలు విఫలమైతే బహిరంగ యుద్ధం తప్పదు” అని ఆఫ్ఘనిస్తాన్ను హెచ్చరించారు. ఈ ప్రకటన ఇరు దేశాల మధ్య శత్రుత్వానికి పరాకాష్టగా నిలిచింది.
అంతర్జాతీయ సమాజం పాత్ర మరియు భవిష్యత్తు
టర్కీ, ఖతార్ వంటి దేశాల మధ్యవర్తిత్వంతోనే ఈ శాంతి ప్రయత్నాలు మొదలయ్యాయి. కానీ ప్రస్తుత ప్రతిష్టంభన అంతర్జాతీయ సమాజానికి కూడా ఆందోళన కలిగిస్తోంది. Pakistan and Afghanistan మధ్య ఘర్షణలు కేవలం సరిహద్దు సమస్యగా కాకుండా, అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాదం, ప్రాంతీయ అస్థిరతకు దారితీసే ప్రమాదం ఉంది.
భవిష్యత్తులో శాంతి నెలకొనాలంటే, తాలిబన్ ప్రభుత్వం తమ దేశంలో ఉగ్రవాద సంస్థలకు ఆశ్రయం కల్పించకూడదన్న దోహా ఒప్పందంలోని హామీని తప్పక అమలు చేయాలి. అదే సమయంలో, పాకిస్తాన్ కూడా సంయమనం పాటిస్తూ, దౌత్య మార్గాల ద్వారా సమస్య పరిష్కారానికి చొరవ చూపాలి.
ఇది అంతర్జాతీయంగా మరియు ప్రాంతీయంగా తీవ్ర పరిణామాలకు దారితీసే అవకాశం ఉన్నందున, Pakistan and Afghanistan మధ్య శాంతి స్థాపన కోసం బలమైన, అర్థవంతమైన చర్చలు అత్యవసరం. నిరవధికంగా నిలిచిన చర్చలు పునఃప్రారంభమై, హింసకు తెరపడాలని ప్రపంచమంతా కోరుకుంటోంది.
ముఖ్య అంశాలు ఒక చూపులో
| అంశం | పాకిస్తాన్ వాదన | ఆఫ్ఘనిస్తాన్ (తాలిబన్) వాదన |
| ప్రధాన డిమాండ్ | TTPకి ఆశ్రయం ఇవ్వకూడదు, లిఖితపూర్వక హామీ ఇవ్వాలి. | పాక్ సరిహద్దు దాడులు, సార్వభౌమాధికార ఉల్లంఘనలు ఆపాలి. |
| చర్చల ఫలితం | తాలిబన్ల మొండివైఖరి వల్ల విఫలం, యుద్ధ హెచ్చరిక. | పాక్ అనవసర ఆరోపణలు, నిర్మాణాత్మక వైఖరి లేదు. |
| ఉద్రిక్తతకు కారణం | TTP దాడులు పెరగడం. | పాక్ వైమానిక దాడులు. |
నవంబర్ 6 (మరియు 7) తేదీల్లో తుర్కియేలోని ఇస్తాంబుల్లో Pakistan and Afghanistan ల మధ్య జరిగిన శాంతి చర్చలు ఏ ఒప్పందం లేకుండానే విఫలమయ్యాయి మరియు నిరవధికంగా నిలిచిపోయాయి. ఈ చర్చలు ఇరు దేశాల మధ్య సరిహద్దు ఉద్రిక్తతలను తగ్గించి, అక్టోబర్లో కుదిరిన తాత్కాలిక కాల్పుల విరమణను పటిష్టం చేయడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి.
ఇస్తాంబుల్లో ఖతార్ మరియు తుర్కియే మధ్యవర్తిత్వంతో జరిగిన మూడవ రౌండ్ చర్చలు అసంపూర్ణంగా ముగిశాయి. ఇరు దేశాల వైఖరుల్లో వచ్చిన ప్రతిష్టంభనే దీనికి ప్రధాన కారణం.
లిఖితపూర్వక హామీపై వైరుధ్యం (Written Commitment):
- పాకిస్తాన్ డిమాండ్: పాకిస్తాన్ తమ దేశంలో దాడులకు పాల్పడుతున్న తెహ్రీక్-ఎ-తాలిబన్ పాకిస్థాన్ (TTP) ఉగ్రవాదులకు ఆఫ్ఘనిస్తాన్ గడ్డపై ఆశ్రయం కల్పించబోమని, వారిపై చర్యలు తీసుకుంటామని లిఖితపూర్వక ఒప్పందం ఇవ్వాలని పట్టుబట్టింది.
- తాలిబన్ వైఖరి: ఆఫ్ఘన్ ప్రతినిధులు లిఖితపూర్వక హామీ ఇవ్వడానికి నిరాకరించారు. కేవలం మౌఖిక హామీలు ఇస్తామని, తమ భూభాగాన్ని ఇతర దేశాలపై ఉపయోగించడానికి అనుమతించమని మళ్లీ తెలిపారు. ఈ మౌఖిక హామీని అంగీకరించడానికి పాకిస్తాన్ నిరాకరించింది
బాధ్యతలపై పరస్పర ఆరోపణలు:
- తాలిబన్ ఆరోపణ: పాకిస్తాన్ తమ దేశ అంతర్గత భద్రతకు సంబంధించిన బాధ్యతలన్నింటినీ ఆఫ్ఘన్ ప్రభుత్వంపైకి నెట్టడానికి ప్రయత్నించిందని, పాకిస్తాన్ ప్రతినిధి బృందం “బాధ్యతారహితమైన మరియు సహకారం లేని వైఖరి”ని ప్రదర్శించిందని ఆఫ్ఘన్ తాలిబన్ అధికార ప్రతినిధి ఆరోపించారు.
- పాకిస్తాన్ ఆరోపణ: సరిహద్దు ఉగ్రవాదంపై ఆఫ్ఘన్ తాలిబన్ తమ “లిఖితపూర్వక కట్టుబాట్లను” నెరవేర్చడంలో విఫలమైందని పాక్ రక్షణ మంత్రి ఖ్వాజా ఆసిఫ్ తెలిపారు.
భవిష్యత్ కార్యాచరణ
చర్చలు విఫలమైనప్పటికీ, ప్రస్తుతానికి పరిస్థితి పూర్తి స్థాయి యుద్ధానికి దారితీయకుండా ఉండటానికి కొన్ని అంశాలు కొనసాగుతున్నాయి:
- నిరవధిక విరామం (Indefinite Pause): పాకిస్తాన్ రక్షణ మంత్రి ఖ్వాజా ఆసిఫ్ చర్చలు ముగిశాయని, భవిష్యత్తులో నాలుగో రౌండ్కు ఎలాంటి ప్రణాళిక లేదని స్పష్టం చేశారు. చర్చలు నిరవధిక విరామంలోకి వెళ్లాయి.
- కాల్పుల విరమణ కొనసాగింపు: సరిహద్దుల్లో కాల్పుల విరమణ (Ceasefire) తాత్కాలికంగా కొనసాగుతుందని, ఆఫ్ఘన్ వైపు నుంచి దాడులు జరగనంత కాలం అది పటిష్టంగా ఉంటుందని పాకిస్తాన్ తెలిపింది. అయితే, ఇస్తాంబుల్ చర్చలు జరుగుతున్న సమయంలోనే సరిహద్దుల్లో కాల్పులు జరిగినట్లు వార్తలు వచ్చాయి.
- పాకిస్తాన్ హెచ్చరిక: తమ గడ్డపైకి ఆఫ్ఘన్ భూభాగం నుంచి ఏదైనా దాడి జరిగితే, తప్పకుండా ప్రతిస్పందిస్తామని పాకిస్తాన్ హెచ్చరించింది.
ముగింపులో: నవంబర్ 6న జరిగిన ఈ చర్చలు Pakistan and Afghanistan మధ్య విశ్వాసాన్ని పెంచడంలో విఫలమయ్యాయి. సరిహద్దుల్లో శాంతి కొనసాగడానికి అత్యవసరంగా అవసరమైన ఉగ్రవాద నిరోధక చర్యలు, సరిహద్దు పర్యవేక్షణ వంటి కీలక అంశాలపై ఏకాభిప్రాయం కుదరలేదు. ఈ ప్రతిష్టంభన దక్షిణాసియా ప్రాంతీయ భద్రతకు ఆందోళన కలిగించే అంశంగా మిగిలిపోయింది.
