ఆంధ్రప్రదేశ్లో పౌరుల సమాచార హక్కులను కాపాడే అప్పీళ్ల అధికారం Andhra Pradesh Information Commission(APIC). 2005లో అమలులోకి వచ్చిన సమాచార హక్కు చట్టం (RTI Act) భారత పాలనా వ్యవస్థలో పారదర్శకత, బాధ్యతా విధానాలకు మూల స్తంభంగా నిలిచింది.
అయితే ఇటీవల ఆర్టీఐ కార్యకర్తలు కమిషన్ పనితీరు, బాధ్యత, పారదర్శకతపై తీవ్రమైన ఆందోళనలు వ్యక్తం చేస్తూ విస్తృత సంస్కరణలు చేపట్టాలని డిమాండ్ చేస్తున్నారు.
లైవ్ స్ట్రీమింగ్ — మంచి ఆరంభం
ఫిర్యాదులు, అప్పీళ్లపై విచారణలను లైవ్ స్ట్రీమింగ్ చేయడం ద్వారా ప్రజలకు నేరుగా తన కార్యకలాపాలను చూపించడం APIC తీసుకున్న ఒక ముఖ్యమైన నిర్ణయం. యునైటెడ్ ఫోరమ్ ఫర్ RTI క్యాంపైన్–AP (UFRTI-AP) వంటి పౌర సమాజ సంస్థలు ఈ చర్యను స్వాగతించాయి. ఇది పాలనలో పారదర్శకతకు కొత్త మాదిరి నిలుస్తుందని వారు అభిప్రాయపడ్డారు.
ఎంపిక చేసిన పారదర్శకతపై విమర్శలు
అయితే కార్యకర్తల మాటల్లో, ఈ లైవ్ స్ట్రీమింగ్తో పాటు “ఎంపిక చేసిన పారదర్శకత” అనే సమస్య కొనసాగుతూనే ఉంది. కమిషనర్లు ఇచ్చిన అన్ని ఆదేశాలు అధికారిక వెబ్సైట్లో క్రమబద్ధంగా పెట్టడంలో విఫలమవుతున్నారు. కొన్ని తీర్పులు వెంటనే అప్లోడ్ అవుతుంటే, మరికొన్ని మాత్రం కనిపించవు. ఈ అసంగతం ప్రజల్లో అనుమానాలు రేకెత్తిస్తోందని UFRTI-AP పేర్కొంది.
Andhra Pradesh Information Commission: చట్టపరమైన విఫలత — వార్షిక నివేదికలు గల్లంతు
ముఖ్యంగా, 2014లో ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన తర్వాత ఇప్పటివరకు, అంటే దశాబ్దానికి పైగా, RTI చట్టంలోని సెక్షన్ 25 ప్రకారం తప్పనిసరిగా విడుదల చేయాల్సిన వార్షిక నివేదికను APIC విడుదల చేయడంలో విఫలమైంది. చట్టపరమైన ప్రమాణాలను పాటించకపోవడం, పారదర్శకత మరియు బాధ్యతల పట్ల ఆందోళన కలిగించే నిర్లక్ష్యాన్ని సూచిస్తోంది.
ఈ వార్షిక నివేదిక ఎంతో కీలకమైనది, ఎందుకంటే కమిషన్ కార్యకలాపాలు, ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లు, కేసుల గణాంకాలు, RTI చట్టం అమలు స్థితి వంటి అంశాలను సమగ్రంగా అందిస్తుంది. దీని లేమి వల్ల పౌరులు, విధానకర్తలు, పౌర సమాజ సంస్థలు కమిషన్ పనితీరును అంచనా వేయడానికి, మరింత బలమైన పాలనా సంస్కరణలను డిమాండ్ చేయడానికి అవసరమైన ముఖ్యమైన సమాచారం అందుకోలేకపోతున్నారు.
జాతీయ స్థాయిలోనూ సమస్య
ఆంధ్రప్రదేశ్లో జరుగుతున్న ఈ చర్చలు దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న రాష్ట్ర ఇన్ఫర్మేషన్ కమిషన్ల (SICs) సమస్యలను గుర్తుకు తెస్తున్నాయి. సిబ్బంది కొరత, ముఖ్య పదవులు ఖాళీగా ఉండటం, విచారణలు ఏళ్ల తరబడి పెండింగ్లో ఉండటం, మౌలిక వసతుల లోపం వంటివి చాలా రాష్ట్రాల్లో కనిపిస్తున్నాయి. APIC(Andhra Pradesh Information Commission) కూడా ఈ సమస్యల నుండి మినహాయింపు కాదు.
సంస్కరణలపై డిమాండ్లు
ఆర్టీఐ కార్యకర్తలు, పౌర సమాజ సంస్థలు ప్రభుత్వాన్ని కింది కీలక చర్యలు తీసుకోవాలని కోరుతున్నారు:
తీర్పుల పూర్ణ పారదర్శకత: అన్ని ఆదేశాలను ఎలాంటి మినహాయింపు లేకుండా అధికారిక వెబ్సైట్లో వెంటనే అప్లోడ్ చేయాలి.
వార్షిక నివేదికలు: ప్రతి ఏడాది RTI చట్టం ప్రకారం Annual Reportను కచ్చితంగా ప్రచురించి, ఆన్లైన్లో అందుబాటులో ఉంచాలి.
సిబ్బంది నియామకాలు: కమిషనర్లు, సిబ్బంది ఖాళీలను త్వరితగతిన భర్తీ చేసి, శిక్షణా కార్యక్రమాలను బలోపేతం చేయాలి.
సాంకేతిక అభివృద్ధి: డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలను పెంచి, పాత తీర్పులు, ఆదేశాలను సులభంగా శోధించే అవకాశాలను కల్పించాలి.
స్వతంత్ర పర్యవేక్షణ: కమిషన్ పనితీరును పర్యవేక్షించేందుకు స్వతంత్ర యంత్రాంగం ఏర్పాటు చేయాలి.
ప్రజాస్వామ్యానికి మూల స్తంభం
APIC(Andhra Pradesh Information Commission) పాత్ర ప్రజాస్వామ్యానికి ఎంతో కీలకం. ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించే, బాధ్యత వహింపజేసే హక్కును పౌరులకు ఇవ్వడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. సమాచారం అందుబాటులో ఉండటం ఒక హక్కు మాత్రమే కాకుండా అవినీతిముక్త పరిపాలనకు పునాది కూడా.
ముగింపు
లైవ్ స్ట్రీమింగ్ ఒక శుభారంభమని చెప్పవచ్చు. కానీ ఎంపిక చేసిన పారదర్శకత, వార్షిక నివేదికల గల్లంతు, సిబ్బంది కొరత వంటి సమస్యలు పరిష్కారమవకపోతే, ప్రజల్లో విశ్వాసం దెబ్బతింటుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఈ సంస్కరణలను నిజాయితీతో అమలు చేస్తే, APIC రాష్ట్రానికి మాత్రమే కాకుండా దేశానికి కూడా ఒక ఆదర్శంగా నిలుస్తుంది.
